Berberine en afvallen: wat zegt het onderzoek?

Dit artikel bevat een affiliate link. Bestel je via die link, dan ontvangen wij een vergoeding. Dit is algemene informatie, geen medisch advies.

Helpt berberine bij afvallen? Ja, een beetje. Overzichtsstudies van gerandomiseerde onderzoeken vinden gemiddeld een klein verschil in gewicht, BMI en buikomvang [1][2]. Dat effect is veel kleiner dan wat een GLP-1-medicijn zoals semaglutide in studies laat zien [5].

In dit artikel lees je wat berberine is, hoe het mogelijk werkt, welke doseringen zijn onderzocht, wat de bijwerkingen zijn en waar je op let als je berberine wilt kopen.

Wat is berberine?

Berberine is een stof die van nature voorkomt in verschillende planten. De bekendste is de zuurbes (Berberis vulgaris). Daar zit berberine in de wortels, de stengel en de schors [6]. Je vindt het ook in onder meer goudsegel (goldenseal) en Oregon grape [4], en in Chinese kruiden zoals Coptis [9].

Planten met berberine worden al lang gebruikt in de Ayurveda en de Chinese geneeskunde [4]. Tegenwoordig wordt berberine vooral onderzocht voor bloedsuiker, cholesterol en gewicht. In Nederland en België koop je het als voedingssupplement, meestal in capsules.

Berberine en afvallen: de cijfers

Er zijn meerdere meta-analyses. Dat zijn studies die de resultaten van veel losse onderzoeken bij elkaar optellen. Dit is wat ze vonden:

Wat betekent dit voor jou? Drie dingen:

• Het effect is klein. In de grootste en nieuwste analyse ging het gemiddeld om minder dan 1 kilo verschil met de controlegroep [1].
• De resultaten zijn niet eensgezind. Eén analyse vond op gewicht zelfs geen duidelijk effect, alleen op BMI en buikomvang [3].
• De studies zijn niet altijd sterk. De onderzoekers zelf vragen om betere studies met goede blindering en duidelijke informatie over zuiverheid en dosering van de gebruikte berberine [1].

Het Amerikaanse NCCIH (onderdeel van de National Institutes of Health) vat het zo samen: sommige studies wijzen op een effect, maar het bewijs is niet overtuigend. Effecten op gewicht werden vooral gezien bij meer dan 1 gram per dag, langer dan 8 weken. Veel deelnemers hadden al een gezondheidsprobleem, zoals diabetes of een vette lever, en de meeste studies kwamen uit Azië [4].

Berberine vergeleken met een GLP-1-medicijn

Berberine wordt online soms "natuurlijke Ozempic" genoemd. Dat klopt niet. In de grote STEP 1-studie verloren volwassenen met overgewicht met wekelijkse injecties semaglutide 2,4 mg plus leefstijladvies gemiddeld 14,9 procent van hun gewicht in 68 weken, tegenover 2,4 procent met placebo [5]. Berberine komt in de meta-analyses niet in de buurt van zo'n verschil [1][2]. Meer hierover lees je in Natuurlijke Ozempic: bestaat dat? en GLP-1 supplement: bestaat dat echt?.

Hoe werkt berberine?

Hoe berberine precies werkt, is nog niet helemaal duidelijk. Het is belangrijk om te weten waar elke uitleg vandaan komt: uit studies bij mensen, of uit proeven bij dieren en in het lab.

AMPK, de "energieschakelaar" (vooral dier- en labonderzoek)

AMPK is een eiwit in je cellen dat helpt bepalen of je lichaam energie opslaat of verbruikt. In een bekende studie verhoogde berberine de activiteit van AMPK in vet- en spiercellen in het lab. Bij muizen en ratten met insulineresistentie daalde het gewicht en verbeterde de verwerking van suiker [7]. Dit is een belangrijke aanwijzing, maar het is geen bewijs dat hetzelfde in jouw lichaam gebeurt.

Bloedsuiker (onderzoek bij mensen)

Bij mensen is het effect op bloedsuiker het best onderzocht. In een kleine studie bij volwassenen met nieuw vastgestelde diabetes type 2 gaf 0,5 gram berberine drie keer per dag een vergelijkbaar effect op de bloedsuiker als metformine [8]. Een meta-analyse van 14 studies vond ook een gunstig effect op bloedsuiker en bloedvetten, maar noemde de kwaliteit van de studies over het algemeen laag [11]. Let op: dit gaat over mensen met diabetes, niet over gezonde mensen die willen afvallen.

Darmflora (bij mensen en in het lab)

In een grote Chinese studie met 409 mensen met diabetes type 2 daalde de HbA1c-waarde (een maat voor de gemiddelde bloedsuiker) met berberine meer dan met placebo. De onderzoekers koppelden dat effect aan veranderingen in de darmbacteriën [9]. Dat maakt de darmflora een interessante piste, maar het onderzoek naar wat dit betekent voor gewicht staat nog aan het begin.

Welke dosering is onderzocht?

In de studies die we hebben bekeken, lag de dagdosis meestal tussen 900 en 1.500 mg per dag, verdeeld over 2 of 3 innames:

• 300 mg, 3 keer per dag (900 mg per dag) [10]
• 600 mg, 2 keer per dag vóór de maaltijd (1.200 mg per dag) [9]
• 500 mg, 3 keer per dag (1.500 mg per dag) [8]

Waarom verdeeld over de dag? In studies werd berberine zo gegeven, rond de maaltijden. Volg altijd het etiket van je product en neem niet meer dan daar staat.

Hoe snel merk je iets?

Op bloedsuiker zagen onderzoekers bij mensen met diabetes al een effect vanaf de eerste week [8]. Voor gewicht ligt dat anders: volgens het NCCIH werden effecten vooral gezien na meer dan 8 weken [4]. De studies van Yin en Zhang duurden 3 maanden [8][9]. Verwacht dus geen snelle resultaten op de weegschaal. Wat mensen zelf vertellen, lees je in Berberine ervaringen: wat merk je echt?.

Bijwerkingen en wisselwerkingen

Maag en darmen

De meest gemelde bijwerkingen zitten in je buik: misselijkheid, buikpijn, een opgeblazen gevoel, verstopping of diarree [4]. In de studie van Yin kreeg 34,5 procent van de deelnemers tijdelijk last van maag of darmen [8]. Ook in de grote darmflora-studie hadden de berberinegroepen vaker maag- en darmklachten [9]. Ernstige bijwerkingen werden in de meta-analyses niet gemeld [11][12], en een klinisch overzicht noemt berberine bij gebruikelijke doseringen weinig giftig [6].

Wisselwerking met medicijnen

Dit is het belangrijkste punt. Berberine kan de enzymen in je lever remmen die veel medicijnen afbreken. In een studie bij gezonde mannen remde 300 mg berberine drie keer per dag, twee weken lang, de enzymen CYP2D6, CYP2C9 en CYP3A4 [10]. Daardoor kunnen sommige medicijnen langer of sterker werken. Het NCCIH noemt een wisselwerking met ciclosporine, een middel tegen afstoting na een transplantatie [4].

Ook bij medicijnen tegen diabetes en hoge bloeddruk is voorzichtigheid nodig. In studies leek berberine bovenop bloedsuikerverlagers of bloeddrukverlagers de waarden extra te verlagen [11][12]. De combinatie kan dus sterker uitpakken dan je arts verwacht.

Let op, lees dit eerst

• Zwanger of borstvoeding? Gebruik geen berberine. Berberine is waarschijnlijk onveilig voor baby's, omdat het in verband is gebracht met een schadelijke ophoping van bilirubine. Het kan ook onveilig zijn tijdens zwangerschap of borstvoeding [4].
• Gebruik je medicijnen? Zeker bij medicijnen tegen diabetes, hoge bloeddruk, cholesterol, of na een transplantatie: overleg eerst met je arts of apotheker [4][10].
• Heb je een aandoening aan lever, nieren of darmen, of ben je onder behandeling? Bespreek het eerst met je huisarts.
• Berberine is een voedingssupplement. Het vervangt geen medicijn en geen behandeling.

Waar let je op bij het kopen van berberine?

Berberine kopen is makkelijk: je vindt het bij drogisten en in webwinkels. Een goed product kiezen is lastiger. Met deze 5 punten kom je een heel eind.

1. Dosering per capsule. Kijk hoeveel mg berberine er in één capsule zit, en hoeveel capsules je per dag moet nemen. Reken uit wat je per dag binnenkrijgt. Vergelijk dat met de 900 tot 1.500 mg per dag uit de studies [8][9][10].
2. Vorm. Staat er "berberine HCl" of "berberine" met een duidelijk aantal mg? Of alleen een plantenextract (zoals zuurbes) zonder te zeggen hoeveel berberine erin zit? Bij een extract weet je zonder die informatie niet wat je slikt.
3. Etiket. Een goed etiket noemt alle ingrediënten, de hoeveelheid per capsule, de dagdosis en waarschuwingen. Een "complex" of "blend" zonder hoeveelheden per stof is moeilijk te beoordelen.
4. Prijs per maand. Een potje van 30 capsules lijkt goedkoop, maar als je er 3 per dag nodig hebt, doe je er maar 10 dagen mee. Reken dus altijd: prijs gedeeld door het aantal dagen dat je met de verpakking doet.
5. Pas op met wonderbeloftes. "10 kilo in een maand", "net zo sterk als Ozempic" of "zonder dieet": dat zegt het onderzoek niet. De gemeten effecten zijn klein [1][2][3]. Een eerlijke verkoper belooft geen kilo's.

Combineer een supplement altijd met de basis: gezond eten, genoeg bewegen en goed slapen. In de grootste studies kregen deelnemers vaak ook leefstijladvies [5][11].

Wil je eerst meer weten over het product zelf? Lees dan GLP3-B: wat is het en voor wie?.

Veelgestelde vragen

Helpt berberine echt bij afvallen?

Een beetje. Meta-analyses vinden gemiddeld een klein verschil in gewicht, BMI en buikomvang, in de nieuwste analyse minder dan 1 kilo verschil met de controlegroep. Het bewijs is niet overtuigend en de studies verschillen sterk.

Is berberine hetzelfde als Ozempic?

Nee. Berberine is een plantenstof die je als voedingssupplement koopt. Semaglutide (Ozempic, Wegovy) is een medicijn op recept. In studies is het gewichtsverlies met semaglutide vele malen groter.

Hoeveel berberine per dag?

In studies werd meestal 900 tot 1.500 mg per dag gebruikt, verdeeld over 2 of 3 innames rond de maaltijden. Houd je altijd aan het etiket van je product en overleg met je arts als je medicijnen gebruikt.

Hoe lang duurt het voordat berberine werkt?

Effecten op gewicht werden vooral gezien na meer dan 8 weken gebruik. Veel studies duurden ongeveer 3 maanden.

Wat zijn de bijwerkingen van berberine?

Vooral maag- en darmklachten: misselijkheid, buikpijn, een opgeblazen gevoel, verstopping of diarree. Berberine kan ook de afbraak van sommige medicijnen beïnvloeden.

Mag ik berberine gebruiken als ik zwanger ben of borstvoeding geef?

Nee. Berberine is waarschijnlijk onveilig voor baby's en kan ook onveilig zijn tijdens zwangerschap of borstvoeding.

Bronnen

1. Elahi Vahed I, Shahir-Roudi E, Nojumi S, e.a. (2026). The effect of berberine on obesity indices: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Obesity. PubMed
2. Asbaghi O, Ghanbari N, Shekari M, e.a. (2020). The effect of berberine supplementation on obesity parameters, inflammation and liver function enzymes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clinical Nutrition ESPEN. PubMed
3. Xiong P, Niu L, Talaei S, e.a. (2020). The effect of berberine supplementation on obesity indices: a dose-response meta-analysis and systematic review of randomized controlled trials. Complementary Therapies in Clinical Practice. PubMed
4. National Center for Complementary and Integrative Health (2023). Berberine and Weight Loss: What You Need To Know. NCCIH. NCCIH
5. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, e.a. (2021). Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. New England Journal of Medicine. PubMed
6. Imenshahidi M, Hosseinzadeh H (2019). Berberine and barberry (Berberis vulgaris): A clinical review. Phytotherapy Research. PubMed
7. Lee YS, Kim WS, Kim KH, e.a. (2006). Berberine, a natural plant product, activates AMP-activated protein kinase with beneficial metabolic effects in diabetic and insulin-resistant states. Diabetes. PubMed
8. Yin J, Xing H, Ye J (2008). Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus. Metabolism. PubMed
9. Zhang Y, Gu Y, Ren H, e.a. (2020). Gut microbiome-related effects of berberine and probiotics on type 2 diabetes (the PREMOTE study). Nature Communications. PubMed
10. Guo Y, Chen Y, Tan ZR, e.a. (2012). Repeated administration of berberine inhibits cytochromes P450 in humans. European Journal of Clinical Pharmacology. PubMed
11. Dong H, Wang N, Zhao L, Lu F (2012). Berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus: a systemic review and meta-analysis. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. PubMed
12. Lan J, Zhao Y, Dong F, e.a. (2015). Meta-analysis of the effect and safety of berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus, hyperlipemia and hypertension. Journal of Ethnopharmacology. PubMed